AVİM

04.05.2015

AVİM 30 Nisan 2015 Perşembe günü "Türk-Ermeni İlişkileri için Arayışlar" başlıklı bir sempozyum gerçekleştirmiştir. Sempozyumda Türk, Azeri, Amerikalı ve İsrailli on akademisyen ve yazar tebliğ sunmuş, kordiplomatiğin yanı sıra çeşitli sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ve akademisyenler de sempozyumun dinleyicileri arasında yer almıştır.  

Sempozyumda sunulan tebliğlerin içeriği, dinleyicilerden gelen soru ve yorumlar ve, belki de en önemlisi, sempozyumun kendisi, Türk-Ermeni ihtilafı bağlamında Türkiye ve Dünya’da şekillenmeye başlayan yeni algı ve anlayışları yansıtan bir nitelik taşımıştır.  

Toplam üç oturumda sunulan on tebliğ, Türk-Ermeni ihtilafının temelini oluşturan soykırım iddialarının tarihsel boyutunu irdeleyen tebliğler ile ihtilafın yakın geçmişte ve günümüzde aldığı ve almakta olduğu yeni biçimleri değerlendiren daha çok siyasal analizler içeren tebliğler olarak iki gruba ayrılmaktaydı.

Türk-Ermeni ihtilafının tarihsel boyutlarını irdeleyen tebliğler genel olarak tarihi belgelerin somut analizleri üzerinden Türk-Ermeni ihtilafının oluşumunu inceleyen çalışmalardan oluşmaktaydı. Bu tebliğlerde ortaya çıkan iki yönelim dikkat çekiciydi. İlk olarak, daha ziyade Türk araştırmacıların yakın zamana kadar başvurdukları daha genel anlatıların ve duygusal diyebileceğimiz yaklaşımların aksine, sempozyumda sunulan tebliğler Türk-Ermeni ihtilafının bazı önemli duraklarını derinlemesine ve somut bir biçimde araştıran çalışmalara dayanmaktaydı. Bu bize, bundan sonraki süreçte ortaya çıkacak tarihsel çalışmaların çok daha soğukkanlı bir yaklaşımla ve çok daha spesifik, derin ve somut analizler ile yürütüleceğini göstermektedir. Böylesi bir gelişme, kuşkusuz sorun hakkında rasyonel argümanların üretilmesinin önünü açacaktır. Bunun yanında, 1973-1994 yıllarındaki Ermeni ASALA ve Adalet Komandoları terör örgütleri ve 1970’lerde ortaya çıkmaya başlayan soykırım iddiaları hakkında bir tebliğ sunan Amerikalı akademisyen Christopher Gunn’ın çalışmaları, yakın zamanda Türk-Ermeni ihtilafına dair çok dikkat çekici çalışmaların yayınlanmaya başlayacağının habercisi olmuştur.

Türk-Ermeni ihtilafının yakın geçmişte ve günümüzde aldığı ve almakta olduğu yeni biçimleri değerlendiren tebliğler açısından dikkat çeken bir husus, özellikle yabancı katılımcıların bu konu üzerine ciddi çalışmalar yapmakta olmasıdır. Bu önemli bir husustur. Öyle anlaşılmaktadır ki, Ermeni anlatısının çoğunlukla akıl yerine duygulara seslenme çabası ve bu anlatıdaki bir takım çarpıtma ve yalanlar artık yabancı araştırmacıların da dikkatini çekmeye başlamıştır. En önemlisi, dünyada belli çevrelerce vicdan, empati vb. kavramlarla üzeri örtülmeye çalışılan soykırım iddialarının siyasal boyut ve hedefleri artık daha açık olarak görülmekte ve Türk-Ermeni ihtilafı bu çerçevede değerlendirilmektedir. Bu, kuşkusuz, ihtilafın rasyonel ve adil bir çözüme ulaşması için önemli bir aşamadır.  

AVİM’in Türk ve yabancı akademisyen, yazar, siyasetçi, diplomatları bir araya getirerek düzenlediği sempozyum, şimdiye kadar çeşitli sebeplerle kendi içine kapalı kalmış ve bu nedenle Dünya ile yeteri kadar bağlantı kuramamış olan Türk araştırmacıların bundan böyle yurtdışındaki araştırmacı, akademisyen, yazar vb. kesimlerle çok daha yoğun bir biçimde iletişime geçeceğini de gösteren bir gelişmedir. Bu hem Türk araştırmacıların yapacakları çalışmaların düzeyini artıracak hem de yapılan araştırmaları daha geniş kesimlere ulaştırılabilecek bir gelişmedir.