
Yeni Adana (22 Eylül 2019)
Hasan Sevilir AŞAN, E. Büyükelçi
Osmanlı Devleti bir Balkan İmparatorluğu olarak serpilip gelişmiştir. Beş yüzyıldan fazla süren beraberlik, geçen yüzyılın başında hazin şekilde sona ermiştir.
Balkanlar en barışçıl dönemlerinde dahi etnik milliyet ve inanç temelli gerilimlere gebe bir coğrafya olagelmiştir. Her dönemde büyük devletlerin çıkar ve nüfuz oyunlarına sahne olmuş ve kolayca barut fıçısı haline dönmüştür.
Balkanların en dingin yıllarının Osmanlı dönemi olduğunu söylenebilir. Tüm dikkat ve enerjisini merkezi İstanbul yönetimi ile ilişkilerine vakfeden Balkanlar, Osmanlıda dondurduğu meselelerini daha sonra, daha hiddetli şekilde ortaya dökmüştür.
***
Osmanlının takatten düştüğü dönemlerde, Balkan ulusları büyük devletlerin rekabet alanında milliyetçi akımlarla cebelleşen entrikalar yumağına dönüşmüştür.
19. Yüzyılın ikici yarısında başlayan Osmanlı otoritesinden ayrışma adımları, 1. Dünya Savaşı sonrasında hukuki statüleri pekişen ulus devletlere dönüşmüştür.
Bölge 2. Dünya Savaşından sonra, Türkiye ve Yunanistan hariç, yaklaşık 50 yıl kadar Doğu Blokuna dahil olmuş, ancak 1990 dönüşümü ile yeniden Batıya yönelmiştir. Sosyalist düzenden kapitalizme geçiş sancılarının da körüklediği etnik milliyetçilik sarmalı ve iç savaşlar, dış müdahaleye davet çıkaran ve halen devam eden kolektif istikrar arayışına sürüklemiştir.
***
Balkanların, kriz dönemlerinde ihtiyaca binaen konferans, antant, pakt, anlaşma gibi farklı formatlarda istikrar ve diyalog arayışına girdiği bilinmektedir. Balkan modeli işbirliği de denilen bu girişimler çoğu kez taraflar arası rekabet veya ilgisizlikten dolayı sessizce sonlanan ad hoc girişimler olarak nitelenebilir.
Balkanlarda istikrar arayışlarına somut örnek olarak, 1930-1933 işbirliği konferansları; Türkiye’nin de taraf olduğu ilk çok taraflı savunma anlaşması, 1934 Balkan Antantı; 2. Dünya Savaşı karşıt bloklarını işbirliğine imale etmeye yönelik 1954 Balkan Paktı ve 1980’lerdeki Dışişleri Bakanları Konferansları dile getirilebilir.
1996 yılında hayatiyet kazanan Güneydoğu Avrupa İşbirliği Süreci (GDAÜ) istikrar arayışının son yaşayan örneğidir.
1990 küresel dönüşümü ve Yugoslavya’nın dağılmasıyla ortaya çıkan yeni devletlerin içine düştüğü, etnik temizliğe varan krizler gölgesinde kurulan GDAÜ, önceki girişimlerden farklıdır. Kosova dahil aralarında çekişme devam eden tüm Balkan ülkelerinin üyesi olduğu bölgeden, ihtiyaçtan doğan istişare mekanizmasıdır. Bir Avrupa Birliği fikri olan İstikrar Paktı, savaş tahribatının tamiri misyonunu üstlenen bir yapılanma iken daha sonra kurulan Bölgesel İşbirliği Konseyi de Balkan ülkelerini tam üyeliğe hazırlayan AB bekleme odası görünümünde, GDAÜ’yü tamamlayan girişimlerdir.
***
BM, NATO, AB ve benzeri uluslararası mekanizmalardaki taahhütlerine rağmen Balkanların ayaklarının yere değdiğini söylemek güçtür.
Son yıllarda umut bağlanan, bölge ülkelerinin tamamının AB bünyesinde bütünleşmesi beklentisinin ise kendi içinde kritik yapısal sorunlar yaşayan AB’nin isteksiz, dağınık tutumu nedeniyle hayal kırıklığı yarattığı görünmektedir.
Balkanlar cadı kazanının, eski acılardan çıkarılması gereken derslere rağmen hala içten içe kaynadığını görmek büyük talihsizliktir.
http://www.yeniadana.net/kose-yazilari/kosova_muammasi-3794.html
© 2009-2024 Avrasya İncelemeleri Merkezi (AVİM) Tüm Hakları Saklıdır
Henüz Yorum Yapılmamış.
-
BALKANLAR BAŞKA BAHARA - YENİ ADANA - 19.10.2021
Hasan Sevilir AŞAN 20.10.2021 -
BALKANLARIN BİTMEYEN İSTİKRAR ARAYIŞI - YENİ ADANA - 22.09.2019
Hasan Sevilir AŞAN 01.10.2019 -
THE EU’S TRIAL IN THE BALKANS (THE PELJESAC BRIDGE) - 18.03.2021
Hasan Sevilir AŞAN 18.03.2021 -
KOSOVA MUAMMASI - YENİ ADANA - 09.09.2019
Hasan Sevilir AŞAN 12.09.2019 -
BALKANLAR CADI KAZANI - YENİ ADANA - 16.03.2021
Hasan Sevilir AŞAN 18.03.2021
-
ONE BELT ONE ROAD IN THE EYES OF CHINESE YOUTH
Aylin ÖLÇEL 06.10.2017 -
BULGARIA: AN UNLIKELY PERSONALITY CULT - NEW EASTERN EUROPE - 07.09.2018
Tomasz Kamusella 10.09.2018 -
DISREGARD FOR THE TENETS OF UNBIASED LEARNING AT CSUN: A LETTER TO CSUN PRESIDENT
Dr. Bulent BASOL 22.11.2016 -
MULTILATERALISM REVISITED: TURKEY AND ITS TERM PRESIDENCY IN MIKTA - 05.04.2022
Deniz ÜNVER 06.04.2022 -
THE DIFFERENCE BETWEEN GENOCIDE AND DENATIONALIZATION - DAILY SABAH
Tal BUENOS 18.02.2016